Küresel piyasalarda enflasyon kaygıları yeniden güç kazandı. Enerji fiyatlarındaki yükseliş, ABD’nin gündeme getirdiği yeni gümrük vergileri ve yapay zekâ yatırımlarında hızlanan sermaye harcamaları, fiyat baskılarının kalıcı olabileceğine ilişkin endişeleri artırdı.
Orta Doğu’daki çatışmaların şiddetlenmesiyle petrol fiyatlarının varil başına 100 doları aşması, küresel tedarik zincirlerinde maliyetlerin yükselebileceği beklentisini beraberinde getirdi. ABD Başkanı Donald Trump’ın tarifelere ilişkin yeni adımları ve teknoloji yatırımlarındaki güçlü artışı gösteren veriler de enflasyon görünümünü baskılayan diğer gelişmeler oldu.
Merkez bankalarının hesapları değişebilir
Fiyatları artırma potansiyeli taşıyan üç gelişmenin aynı döneme denk gelmesi, merkez bankalarının enflasyonda sınırlı bir rahatlama görmeye başladığı süreci tersine çevirdi.
Gelecek hafta ABD Merkez Bankası (Fed) ve İngiltere Merkez Bankası dahil olmak üzere birçok kurumun açıklayacağı kararlar yakından izlenecek. Yetkililerin, ortaya çıkan yeni riskleri para politikası değerlendirmelerine dahil etmesi bekleniyor.
Şimdilik acil bir faiz değişikliğine gidileceği öngörülmese de enflasyon kaygılarının yaz boyunca finansal piyasaların gündeminde kalabileceği değerlendiriliyor. Küresel tahvil getirilerindeki yükseliş, tüketici fiyatlarının kontrolden çıkabileceği endişesinin piyasalardaki yansımalarından biri olarak görülüyor. S&P 500 endeksi ise haftalık bazda art arda ikinci kaybına hazırlanıyor.
Merkez bankalarında şahin duruş beklentisi
PGIM Avrupa Başekonomisti Katharine Neiss, jeopolitik gelişmelerin ekonomi üzerindeki belirleyici etkisine dikkat çekti.
Neiss, “Son gelişmeler, ekonomiyi yönlendirenin jeopolitik faktörler olduğunu, tersinin geçerli olmadığını bir kez daha hatırlatıyor. Genel enflasyon üzerindeki olumsuz arz şoku baskıları, merkez bankalarının şahin bir tutum sergileme eğilimini desteklemeye devam edecek” dedi.
Avrupa Merkez Bankası (AMB) Başkanı Christine Lagarde da perşembe günü enerji fiyatlarından kaynaklanan risklere işaret ederek, “Enerji şoku daha da şiddetlenebilir” uyarısında bulundu.
Lagarde, “Enerji fiyatları ne kadar uzun süre yüksek seviyelerde kalırsa, genel enflasyonu o kadar fazla artırma olasılığı o kadar artar” ifadelerini kullandı.
Trump yönetiminden yeni tarife sinyali
Enflasyon baskısının yalnızca petrol fiyatlarından kaynaklanmadığı belirtiliyor. Trump yönetimi, yeni gümrük vergilerinin kısa sürede devreye alınabileceği sinyalini verirken büyük ticaret ortaklarının çoğundan gerçekleştirilen ithalata yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında tarife uygulanacağını vadetti.
Yeni vergilerin ithalat maliyetlerini ve tüketici fiyatlarını artırabileceği değerlendiriliyor.
Yapay zekâ yatırımları hız kesmiyor
Yapay zekâ alanındaki büyük yatırım dalgası da sermaye harcamalarının hızla yükselmesine neden oluyor. Alphabet, perşembe günü bu yıla ilişkin sermaye harcaması tahminini 205 milyar dolara kadar çıkardı.
Büyük şirketlerin artan maliyetleri tüketici fiyatlarına yansıtabilme gücü de enflasyon kaygılarını besleyen unsurlar arasında gösteriliyor. Apple, benzeri görülmemiş bellek çipi ve depolama alanı kıtlığının artırdığı girdi maliyetlerini karşılamak amacıyla geçen ay tüm Mac, iPad, ev cihazı ve Vision Pro ürünlerinin fiyatlarını yükseltti.
“Enerji kaynaklı baskıdan daha fazla endişeliyim”
Goldman Sachs Döviz ve Gelişmekte Olan Piyasalar Başstratejisti Kamakshya Trivedi, Bloomberg TV’ye yaptığı açıklamada gümrük vergilerinden ziyade enerji şoku ve teknoloji harcamalarının oluşturduğu risklere odaklandığını belirtti.
Trivedi, “Şu anda enerji sektöründen kaynaklanan enflasyonist baskı konusunda çok daha fazla endişeliyim; bence dikkat etmemiz gereken de budur. Buradaki daha uzun vadeli ve daha önemli faktör ise yapay zeka yatırım harcamalarıdır ve bu alandaki görüş değişikliklerinin, piyasalar genelindeki tepkinin temel itici gücü olacağını düşünüyorum” dedi.
Enerji, tarifeler ve teknoloji yatırımlarından kaynaklanan yeni enflasyon risklerinin, G7 ülkeleri başta olmak üzere dünya genelindeki para politikası yetkililerinin gerçekleştireceği görüşmeler üzerindeki baskıyı artırması bekleniyor.
